Deniz seviyesinden 238 metre yükseklikte, sarp kayalıklar üzerinde yükselen Athena Tapınağı, Assos'un hem fiziksel hem de tarihi olarak en üst noktasını oluşturmaktadır. MÖ 530'lu yıllarda inşa edilen bu Dor düzeni tapınak, Anadolu'nun en eski ve en iyi korunmuş tapınaklarından biridir.
Tüm Anadolu'da yalnızca iki Dor düzeni tapınak ayakta kalmayı başarmıştır: biri Atina'nın Parthenon'u, diğeri Assos'un Athena Tapınağı. Bu salt gerçek bile, kayalık yarımadanın tepesindeki bu kutsal yapının ne denli önemli olduğunu ortaya koymaktadır.
Tapınağın Tarihçesi ve Mimarisi
MÖ 530-525 yılları arasında inşa edilen Athena Tapınağı, 30,3 × 14,6 metre ölçülerinde, 6 × 13 kolonlu bir peripteros planına sahiptir. Kullanılan andezit taşı, bölgede bol miktarda bulunan volkanik bir malzeme olup zamanın ötesine geçen bir dayanıklılık sunmaktadır. Günümüzde tapınaktan altı kolon sütunu, bazı arşitrav parçaları ve kabartmalı friz blokları ayakta durmaktadır.
Frizdeki Mitolojik Sahneler
Tapınağı benzersiz kılan özelliklerden biri, friz bloklarındaki kabartmalardır. Herakles'in mücadelelerini, şölen sahnelerini ve mitolojik yaratıkları betimleyen bu kabartmalar, dönemin sanat anlayışını yansıtmaktadır. Friz parçalarının bir kısmı Paris'teki Louvre Müzesi'nde, bir kısmı İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde, geri kalanı ise yerinde muhafaza edilmektedir.
Tapınaktan Manzara
Athena Tapınağı'nın hemen önünde durduğunuzda gözlerinizin önüne serilen manzara, neredeyse sözle ifade edilemeyecek kadar etkileyicidir. Güneyde Midilli (Lesbos) adası, batıda açık Ege, doğuda Ida (Kaz) Dağı'nın karlı zirveleri ve güneybaatıda Çanakkale kıyıları görünmektedir. Gün batımı saatlerinde bu nokta, Türkiye'nin en güzel fotoğraf karelerinden birini sunmaktadır.
Restorasyonlar ve Günümüzdeki Durum
19. yüzyılda Amerikalı arkeologların başlattığı kazılar, 20. yüzyılda Türk ekipleri tarafından sürdürülmüştür. Tapınak, kapsamlı restorasyonlar sonucunda bugünkü görünümünü almıştır. Sit alanı olarak tescilli bölge, gün doğumundan gün batımına kadar ziyaretçilere açıktır; giriş ücreti semboliktir. Assos Dove Hotel'de konaklayan misafirlerimiz, tapınağa yalnızca 10 dakikalık bir araba yolculuğuyla ulaşabilmektedir.