Assos arkeolojik kazıları 1881'de başladı ve günümüzde de aralıksız sürmektedir. Bu uzun soluklu çalışma, antik kentin yalnızca görünür harabeleriyle değil, toprak altındaki zengin katmanlarıyla da tanınmasını sağlamıştır.
Assos, sistematik arkeolojik kazıların görece erken başladığı Anadolu kentlerinden biridir. 1881'den bu yana farklı ekipler tarafından yürütülen çalışmalar, kentin tarihine ışık tutan binlerce buluntu ortaya çıkarmıştır.
İlk Kazılar: Amerikalı Arkeologlar (1881-1883)
Assos'ta ilk sistematik kazılar, Amerikalı arkeolog Joseph Thacher Clarke liderliğindeki Arkeoloji Enstitüsü ekibi tarafından 1881-1883 yılları arasında gerçekleştirildi. Bu çalışmalar sırasında Athena Tapınağı'nın plan ve boyutları detaylı biçimde belgelendi, friz blokları incelendi. Elde edilen bazı eserlerin Louvre Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi'ne taşınması tartışmalı bir süreçti.
20. Yüzyıl ve Türk Arkeolojisi
1980'li yıllardan itibaren kazı çalışmaları Türk arkeologların liderliğinde yeniden başladı. Prof. Dr. Nurettin Arslan başkanlığındaki ekip, agora alanında, nekropol bölgesinde ve liman çevresinde önemli keşifler yaptı. Bu dönemde ortaya çıkan buluntular arasında MS 2. yüzyıldan kalma bir sütunlu yol, çeşitli heykel parçaları ve sikke depoları özellikle dikkat çekiciydi.
Öne Çıkan Buluntular
Assos kazılarından çıkan önemli buluntular şunlardır: Athena Tapınağı'nın orijinal friz kabartmaları, MÖ 4. yüzyıla ait bronz heykeller, Roma dönemine ait mermer portreler, günlük kullanım amacıyla üretilmiş seramikler ve çok sayıda sikke. Bu eserlerin büyük çoğunluğu bugün Çanakkale Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. Assos'u ziyaret eden konuklarımıza müzeyi de gezdirmelerini şiddetle tavsiye ederiz.