Batı felsefesinin temel taşlarından biri olan Aristoteles, MÖ 347-344 yılları arasında Assos'ta yaşadı, öğretti ve evlendi. Bu üç yıllık süre, filozofun biyoloji araştırmalarını başlattığı ve metafiziğinin temellerini attığı dönem olarak tarihe geçmiştir.
Tarihin en etkili düşünürlerinden biri olan Aristoteles, Platon'un ölümünün ardından Atina'dan ayrılarak Assos'a geldi. Bu karar, yalnızca filozofun hayatını değil, Batı düşüncesinin seyrini de kalıcı biçimde etkiledi.
Assos'a Geliş ve Hermias ile İlişkisi
MÖ 347 yılında Aristoteles, akademi arkadaşı Xenocrates ile birlikte Assos'a geldi. Kenti o dönemde yöneten Hermias, köle kökenli ancak eğitimli bir devlet adamıydı; Platon'un eserlerinden derinden etkilenmişti. Aristoteles ile Hermias arasında kısa sürede güçlü bir entellektüel dostluk kuruldu. Aristoteles bir süre sonra Hermias'ın yeğeni ve evlatlık kızı Pythias ile evlendi.
Assos'taki Felsefe Okulu
Aristoteles, Assos'ta kaldığı süre boyunca kendi felsefe çevresini oluşturdu. Burada öğrencilerle tartışmalar yürüttü, doğa ve canlılar üzerine gözlemler yaptı. Ege kıyısındaki bu yoğun gözlem dönemi, Aristoteles'in ilerleyen yıllarda yazacağı biyoloji eserlerinin ham maddesi oldu. Türlerin sınıflandırılması, üreme biyolojisi ve deniz organizmaları üzerine yürüttüğü çalışmalar, modern biyolojinin ilk adımları sayılmaktadır.
Assos'tan Ayrılış ve Miras
MÖ 344'te Hermias'ın Persler tarafından ele geçirilip idam edilmesinin ardından Aristoteles Assos'u terk etti. Karısı Pythias ile birlikte Midilli'ye geçti; ardından Makedonya Kralı II. Filip'in daveti üzerine genç Büyük İskender'in eğitimcisi oldu. Assos, Aristoteles'in biyoloji çalışmalarının başlangıç noktası olmakla, insanlık tarihinin en dönüştürücü felsefi mirasına küçük ama önemli bir katkı sunmuştur.
Bugün Aristoteles'in İzleri
Assos'ta Aristoteles'e dair fiziksel bir kalıntı bugün mevcut değildir; ancak kentin ruhu hâlâ filozofun doğaya duyduğu derin merakı yansıtmaktadır. Her sabah Ege'nin üzerinden yükselen güneş, Aristoteles'in bir zamanlar bu kıyıda yaptığı gözlemleri hatırlatır. Assos Dove Hotel'den tarihi alanlara yapacağınız ziyaretlerde bu kadim zekayla aynı toprakları paylaştığınızı hissetmeniz kaçınılmazdır.